GACETA MUNICIPAL - 13 AGOSTO 1931

Rúa de Galicia, na dereita destaca o edificio da Sociedade Casino co toldo posto, como un "baixo palio" de privilexio. A esquina desa liña de casas, o futuro Café Avenida en construción.
14 de Marzo de 1931: Con motivo do oitenta aniversario da fundación do Casino, celébranse bailes, e unha banda de música toca pola rúa. No Certame Literario celebrado, obtivo o primeiro premio e tamén o segundo, Juán López Medina, con “Honremos a Vellez” e “De Abolengo” respectivamente.
Celebrouse unha velada artística dirixida polo socio Xosé Paz Ortiz. En música galega actuaron por este orde: 1º- “Galicia” de Paz Carvajal, cantada polo Coro do Casino; 2º- “Os teus ollos” de Chané, por María Oviedo; e 3º- “Como foi” de Bardomir, cantada por Xosé López. En castelán, 1º- “Dúo da Africana”, por Saladina Leiceaga e Xeneroso Souto; 2º- “A Indiana”, dúo formado por María Oviedo e Xosé López; e 3º- “Bohemios”, cantada polo Coro. Sendo presidente da Sociedade, Ramón Varela Riva.
A estas festas, que deixaron unha lembranza inesquecible en Noia, concorreron distinguidos forasteiros de Vilagarcía, Riveira, Son, Pobra, Boiro e Padrón. Expresamente invitados viñeron de Santiago o Reitor da Universidade, Alexandre Rodríguez Cadarso e os Catedráticos Romero Molezún, Vilar Iglesias e Novo Campelo, personalidades respetadas e queridas na Vila. Foron agasalladas cunha espléndida cea polo señor Presidente, servida polo Restaurante da Sociedade a cargo do barman Venancio Hermida Rudiño. Menú: Vieiras ó pastel, Lamprea con Salsa do Tambre, Polo en Fiambre, Entremeses, Viños. Postres, Champaña, Café e Habanos. A hora dos postres, o Catedrático do Instituto de Noia, Álvaro das Casas leeo en galego, evocando a romántica figura do Marqués de Monroi, gran noiés en torno ó cal xiran os primeiros tempos da Sociedade do Casino, sorprendéndolle a morte no salón de festas da mesma Sociedade, o martes de Carnaval de 1866. Foi aplaudidísimo. Tamén merecen felicitacións particulares o pintor Roberto González del Blanco e Xermán Vidal Barreiro, que enalteceu a velada pronunciando unha conferencia plena de erudición, relatando as efemérides do Casino.
Ninguna concurrencia al principio y casi ninguna después. Asisten diez concejales. Figuraba como primer asunto en el orden dia una instancia que ya por referencias conocía el cronista. Pedíase en ella que se colocaran en el salón de sesiones bancos para el público y una mesa para el "gacetero". Leyose en el mayor silencio y el Alcalde se dió por enterado. Ningún concejal la tomó en consideración ... Cayó en el vacío.
El cronista lamenta de veras no conocer, y menos tratar, a ninguno de los firmantes de la solicitud. Deben de ser unos rapaces poco destacados y, además, de poca influencia en la Corporación, porque esta no les hizo caso. Creía el cronista que esa solicitud trataría algún plan de economías, por provenir de rapaces, como la supresión del practicante municipal, por ejemplo, que no lo llaman ni para la vacuna; pero, ¡que desengaño!, nada menos que pedían una mesa para el cronista. El cronista tendrá los defectos que querais, pero, ante todo, es agradecido, y por medio de estas lineas os envía un saludo muy afectuoso. ¡Muchas gracias!.
¿Y el autor? ¿Quién buscó a los pingüinos testaferros? ... Pedro no pestañea, se le notan síntomas de alegría, de triunfo. ¿Por qué el cronista fijará su atención en Pedro?¿Acaso por las alpargatas que calza, signo evidente de democracia? No se sabe; pero al cronista han llegado ciertas vagas acusaciones de que Pedro es el padre de la criatura. Si ello es cierto, muchas gracias también a Pedro.
Os dous Alcaldes que tivo a Vila na República con persoalidades destacadas do pobo.
Arriba (de esquerda a dereita): Ramón Varela, Muñoz, Mariano Nimo (?), sen identificar, Xermán Vidal B. (alcalde), tres sen identificar, Arturo García Rudiño, Vilariño, Moncho Sáez (con gafas) e M. Pérez Gómez.
Abaixo: Luís Vilanova, Luís Pier, Xoán Barcia, Ruperto Martínez, Primitivo Trigo, sen identif., Manuel Liñares, Secretario Xulgado, Vázquez Ulloa (Presidente da Irmandade Galeguista de Noia), Salvador Gregory, Severino Iglesias Siso (último alcalde da 2da. República) e Tomé Carou (de pé).
Pedro y Sanjurjo tienen mucho parecido. (¡No se asuste el lector!) Sanjurjo y Pedro han sido elegidos sin que los electores se enterasen ... pero Sanjurjo, en vista de eso, renunció el acta, y Pedro no renunció.
Acordó la mayoría pagar a José Dosil 25 pesetas por haber sido llamado equivocadamente para tocar la gaita el 1º de Mayo, sin que lo haya hecho, por aquella razón. La minoría vota en contra de ese acuerdo, porque no consta que la llamada fuese oficial y, en este caso, que se entienda con quién lo llamó. ¿Quen che mandou tocar, meu frade?, quen che mandou tocar, que pague!. El cronista observa la contradicción en que incurren los señores de la mayoría. En la última sesión, o sea la extraordinaria, alegó Pedro, y confirmó el Alcalde, que la Comisión gestora no tenía facultades para anunciar el concurso a fin de proveer la plaza de médico tocólogo ... que dicha Comisión no era el Ayuntamiento; y, en cambio, hoy afirman que deben pagarse a José Dosil 25 pesetas, porque quién lo llamó fue el Presidente de aquella Comisión gestora. ¿En qué quedamos? ¿Tiene facultades para pagar, era o no era el Ayuntamiento?. Y si lo era, razones poderosas debió tener para negarse a efectuar ese pago, según confiesa en su instancia el mismo José Dosil. ¿Por qué entonces, no respetan el acuerdo de aquel Presidente?.
Grupo de mulleres "palillando" na Carreiriña.
Tense dito que o oficio de "palillar" chegou aquí con barcos holandeses ou bretóns que perseguían ás baleas. As palilleiras máis vellas dirán, porén, que foi a mesma Santa Teresa quen fixo os primeiros deseños. Pola súa banda, poetas e escritores teñen falado da semellanza da arte de palillar coas estrofas paralelísticas das cántigas de amigo e as " chançons a repetitions", .... A Castelao mesmo o movemento dos bolillos lembrábanlle fugas e variacións da música barroca
En la última sesión se había presentado una solicitud de D. Aurelio A. Senra y otros pidiendo autorización para edificar. Pasó a informe de la Comisión, del cual se da cuenta hoy. Dice la comisión que para acceder a lo solicitado es indispensable variar la linea de la parte Norte, y efectivamente, propone nueva linea. Luces pide la palabra. Sostiene que los solicitantes no piden línea al Ayuntamiento, sino autorización para edificar. Y exhibe una escritura en la cual consta que el Ayuntamiento de Noya, en 24 Octubre de 1924, les ha cedido una parte de terreno sobrante de la vía pública y les fijó una línea, conforme a la cual ya los propietarios solicitantes construyeron, en el año 25, los cimientos de la edificación que ahora piensan levantar. Y siendo esto así, no puede el Ayuntamiento ir contra sus propios actos, máxime tratándose de asuntos de su competencia.
- Si el Ayuntamiento del año 24 -afirma rotundamente el Alcalde- fijó esa linea, el Ayuntamiento de 1931 fija otra.
El Sr. Fernández Luces hace resaltar la ilegalidad que eso significa y que, de aprobarse ese dictamen, se causa un serio perjuicio a terceras personas, del cual será responsable el Ayuntamiento, si los interesados van la pleito contencioso-administrativo.
- Estamos dispuestos a todo, dice el Alcalde jactanciosamente, jacarandosamente. Y vamos a la votación.
Edificio do Casino, construido no 1928, obra do arquitecto "Pepe D'agulla. A Casa de Varela, tamén é da súa autoría.
El primero en votar fué Pedro, al cual siguieron ciegamente los de la mayoría. Es natural que así sea. El nombre de Pedro siempre fué célebre en eso de atraer secuaces ... Pedro Apostol, Pedro III el Grande, Pedro el Cruel, Pedro de Arbués, Pedro Crespo Calvo ... El cronista se fijó principalmente en Pedro el Cruel, porque Pedro procedió de esta vez con mucha crueldad. Saltó por encima de leyes, de perjuicios y del sentido común. Seguidamente, los demás daban cabezadas, como de sueño y el cronista adivinaba que estaban conformes con Pedro. La minoría, ¿para que decirlo?, votó en contra del dictamen por las razones que quedan expuestas. El dictamen quedó aprobado ... ¡Obreros sin trabajo: esperad!.
¡Diez concejales mayores de edad, y algunos con muchos años de Argentina, ese país tan civilizado ...!. El cronista piensa un rato en la indigencia espiritual de muchos seres humanos, en el despotismo, en el zarismo, ... Pero estos recuerdos históricos, no impresionan grandemente al cronista, eso sí, le horripila, le crispa los nervios el solo pensar que cierto día surja una proposición como la famosa de Herodes ... ¡Y pobres niños!...
Papelería S. Loroño - Noya

Fontes:
- "Efemérides Noyesas" (1971), de Manuel Hermida Iglesias (Fanaraco) e Xosé Agrelo Hermo (Pepe Agrelo). Edita "Eco Franciscano" - Santiago.
- "A Segunda República en Lousame e Noia-Radiografía dunha Época" de Xerardo Agrafoxo. Edicións do Concello de Lousame, 1993.
- "Galicia: O Oficio de Vivir; O Mar, a Terra, a Cidade", de Gonzalo Allegue. Edita "Nigra Trea", novembro de 1998.
PUBLICADOS:

OS MÁIS LEIDOS

FESTAS PATRONAIS 1945, A FORTALEZA DO TAPAL E O «SANCTI SPIRITU»

NÓS, OS IRRELEVANTES

FESTAS PATRONAIS 1946 CON SONETO Ó BERBERECHO

GACETA MUNICIPAL - 16 XULLO 1931

GACETA MUNICIPAL - 24 XULLO 1931

ULTREIA: TERCEIRA XEIRA (3/3)

«A DECADENCIA DE OCCIDENTE» de OSWALD SPENGLER (2/4)

MUNICIPAIS DO 31 (e 2)

«A TODO O QUE NON PENSE COMA NÓS»

FESTAS PATRONAIS 1947 / OS EMILIANOS / EVA DUARTE DE PERÓN