Muller cun carro ateigado de madeira. Esta vella enxuta non me permitia que a retratase, pero ao final parouna un home e conseguín facerlle unha foto aceptable. Levaba un sombreiro de palla claro sobre un pano negro, manto negro, saia negra e calzado con sola de madeira. As pernas, sen medias, víanse encarnadas e en carne viva (Ruth Maltilde Ánderson, outubro de 1924). A GACETA MUNICIPAL A Gaceta Municipal mantén informada a cidadanía, moita analfabeta, que se converten nun corrillo de oíntes entorno ó lector, que con voz alta e clara, relata o desenrolo dos primeiros plenos municipales da Segunda República no Concello de Noia. Este esforzo que realiza o cronista, editor e impresor, vese compensado polo aprecio que se xera do empoderamento social por esta divulgación informativa, poñendo ós políticos locais ó servizo do interese social. Nunca antes, que se sepa, sucedeu que alguén individualmente asumira a defensa a ultranza do ben común, coa ferramenta máis potente ca que foi dota...

Durante a Ditadura de Primo de Rivera (1923-30) a Comarca de Noia contempla as obras de construción da Central do Tambre (1924), edificio que representa o "Rexionalismo Arquitectónico" de Antonio Palacios Ramilo (1874-1945) . A modernidade dáballe un protagonismo ao traballador e a sociedade en xeral. No 1927, a Central do Tambre ofrece servizo de luz eléctrica a Vilagarcía de Arousa. No seguinte ano, subministra enerxía a toda a provincia de Pontevedra. Mentres en EEUU prodúcese o "crack financeiro", sumindo ó País nunha grave crises económica e social, que afecta as finanzas de tódolos paises. O/a traballador/a desperezábase da ignorancia, pondo en valor a súa capacidade de asociación e diálogo, para dar conta dos desafíos do período de entre-guerras. El último número de La Gaceta Municipal tuvo un enorme "éxito de librería", como suele decirse en el lenguaje reporteril. ¡Non había mans a dalas!, se dice en el idioma vernáculo, en el idioma enxebre, ...

O proxecto reformista da República do 31 non fracasou, senón que o fixeron fracasar e destruír os únicos culpables, que foron os militares africanistas nacionais, que se ergueron en armas o 18 de xullo de 1936 contra o goberno lexítimo, e o unilatreal apoio da "igrexa católica, apostólica e románica" que a declaraba "Guerra Santa", invocando a unha igrexa inquisitorial moi afín a executar a todo aquel que pense diferente, ou dispoña dun atisbo de dignidade. Durante os escasos cinco anos da República, o desenrolo das autonomías favoreceu a estabilidade territorial, acadando un maior consenso político, proba da súa eficacia, obsérvase en que serviu de modelo para outros países nas posteriores décadas. A nivel educativo: Créanse as Misións Pedagóxicas , encargadas de difundir a cultura xeral, a moderna orientación docente e a educación cidadán nas aldeas, vilas e lugares, con especial atención a os intereses espirituais da poboación rural; aprobación do decreto que...